(Давоми. Бошланиши
ўтган  сонда.)

Бунчалар ҳам феъли кенг бўлмаса-я бу хотиннинг. Агар ҳозир бошқа хотин бўлганида сочларини юлиб “дод” солган бўларди.

Ғаффорнинг кўзларида ғилт-ғилт ёш айланди…

Буёғи қизиқ бўлди-ку, қўлига уйнинг планини олиб, тўғри нотариал идорага кетган Саттор фиғони фалакка чиқиб қайтди.

– Отам боплаган эканлар, – деди қўлидаги ҳужжатни ҳовлидаги каравот устига улоқтираркан, – барча мол-мулкини катта ўғлингизнинг номига васият қилиб қолдирибдилар. Булар нима қилади, деб бизларни ўйламабдилар. Лекин мен буни шундоқлигича қолдирмайман, отам мени кўчадан топиб олган эмас, ўғлиман, бу уй-жойга ҳам энг кўп ҳақдор менман. Ака, сизнинг хотиржам бўлиб юрганлигингизнинг сабаби шунда экан-да.

Бу гапдан Ғаффор ҳанг-манг бўлиб қолди. Отаси уй-жойни унинг ўғли номига васият қилиб қолдириши етти ухлаб тушига ҳам кирмаганди.

– Менга уй-жой керак эмас, –  деди бироздан кейин ўзига келган Ғаффор. – Лекин ҳозир бўшатиб бера олмайман. Иморатимни битириб олишим керак.

– Иморатингиз кейин ҳам битаверади, – деди Саттор акаси ҳозир чиқиб кетмаса, кейин ҳеч қачон уйни бўшатиб қўймайдигандек. – Кейин мен ҳам қараб турмайман, ҳовлининг ярмини сотгач, ёрдамлашвораман.

Ғаффорга қолса ҳеч қачон болалиги ўтган бу ҳовлининг ярмини сотишга кўнмас эди, лекин начора, укасининг ногиронлиги бор, оғир ишга ярамайди. Топгани рўзғорга учма-уч етиб турибди. Отаси ҳам вафоти олдидан, укангнинг дилини оғритманглар, деган. Уйни кичик ўғилнинг номига ўтказмагани эса, отаси ўғлининг феълини яхши биларди, хотинининг гапига кириб ҳовлини сотиши аниқ эди. Буни бир-икки марта шаъма ҳам қилганди. Шунинг учун ҳам ота уй-жойни неварасининг номига васият қилиб қолдирганди.

Лекин бугун укасининг дод-войи, келинининг шанғиллашидан Ғаффорнинг дили қаттиқ оғриди, ҳамма нарсасини йиғиштириб, эртаси куниёқ юк машина олиб келиб, битмаган участкасига кўчиб ўтди.

Лекин шунда ҳам укасига жаҳл қилмади, уйнинг ҳужжатларини расмийлаштиришда унга ёрдам берди. Охири ота ҳовлининг ярми сотилди-ю, Ғаффорнинг юраги ҳам ҳовлисидек ҳувиллаб қолгандек бўлди. Ахир умрининг энг ширин дамлари, болаликнинг беғубор онлари, ота-онасининг бағрида яйраб ўтган умрининг бетакрор хотиралари шу ҳовли билан боғлиқ эди. Бугун эса буларнинг ҳаммаси бир зумда кўз олдидан ғойиб бўлди.

Қизиғи, томошанинг каттаси шундан кейин бўлди. Икки қиз ҳақларини сўраб Сатторнинг олдига боришди. Лекин Саттор уларга бир сўм ҳам бермади. “Уй-жой менинг номимда, ҳоҳласам сотаман, хоҳласам ёқиб юбораман”, деди. Аслида Саттор ҳужжатларни расмийлаштираётганида уларга ҳам сотилган суммадан ҳақларини беришлари эвазига қўл қўйдириб олганди.

Ғаффорнинг янги уйлари деразасига ром қўйиши учун маблағ тополмаганлиги сабабли  деразаларга қалин плёнка тортиб, уйда темир печкада ўтин-кўмир ёқиб, қишдан чиқишди. Буёғига омадлари юришиб кетди. Мактабни тугатган катта ўғил сиртдан ўқишга кирди ва ўртоғининг корхонасида ишлай бошлади. Бир йил деганида омади чопиб, хусусий тадбиркорлигини бошлади. Унинг ёнига мактабни тугатган укаси келиб қўшилди. Уч-тўрт йил деганда, иморатларини қўғирчоқдек қилиб битириб олишди.

Сатторнинг эса иши юришмади. Ҳовлининг ярмини сотиб, ўзи тарафга янги иморатга пойдевор қуйишни бошлаганида усталар “пул зарур бўлиб қолди, иш ҳақимизни олдиндан беринг”, деб пулини олиб, алдаб кетишди. Ғишт терадиган усталар ҳам ўз ишини яхши билмас эканми, иморат кўтарилганда бино қулаб тушди. Охири иморат битай деб қолганида ёнғин содир бўлиб, эски уйларигача ёниб, кули кўкка совурилди. Шунда жигарчилик экан, Ғаффор уни бағрига олиб, уйидан жой берди.

Сатторнинг кўзи кеч очилди. Қилмишларидан эр-хотин қаттиқ пушаймон бўлишди. Лекин ғишт қолипдан кўчган, ота ҳовлининг ярми сотилиб кетган, қолган қисми эса қора куюкка айланиб қолганди…

Жамила АРСЛОНОВА.