Тун чекиниб, осмон оқара бошлаганида узоқлардаги тоғлар ортидан мўралаб чиққан қуёшнинг заиф нурлари кеча ёғиб ўтган ёмғирнинг намини ҳали ердан кўтармаган, этни сал-пал жимирлатадиган салқин ҳаво ҳукмронликни ўз қўлига олганди. Бу вақтинчалик ҳолат бўлиб, қуёш юқорилагани сайин борлиқ унинг илиқ нурларида чўмилишга киришди.
Шу пайт транспорт йўлини кўндалангига кесиб ўтган, атрофлари турли чиқиндилар ва ўтган йилгидан қолиб кетган қуруқ ўтларга тўлиб ётган, ичига турли оқавалар оқизилаверганидан сувининг асл ранги қанақалигини билиб бўлмайдиган анҳор ёқалаб, туллаётганидан сап-сариқ юнглари патила-патила бўлиб кетган, эти бориб устихонига ёпишган она ит оёқларини аранг судраганча катта кўча томонга келарди.Унинг бу аҳволда аномал совуқлари билан келган қишдан омон чиққанлигининг ўзи бир мўъжиза эди.
Ит катта йўлга яқинлашаркан, ихчамгина тумшуғини олдинга чўзиб ис олди. Димоғига суякнинг таъми келиб урилди. Сўлаклари оқиб кетди . Энди у бутун дунёни унутган ва ўша тотли таъм келаётган томонга илдамларди. Ғиз-ғиз ўтаётган машиналарнинг чўзиб бераётган сигналларига ҳам парво қилмасдан, кўчанинг нариги томонига ўтди. Излаганини топди. Каттагина суяк экан. Гўшти ҳам бор. Хазина топиб олгандек кўзлари ёниб кетди. Заифгина товуш чиқарди. Суякни тишлари орасига маҳкам қисганича ортига қайтди. Лекин бу сафар унга омад кулиб боқмади, аввал машинанинг тормоз босилгандан кейинги аянчли чийқиллаши, кейин эркак кишининг баланд овоз билан сўкингани эшитилди: ”Падарингга лаънат, палакат, эрталабдан кайфиятни буздинг…”
Машина зарбидан учиб кетган ит йўлнинг нариги бетида чўзилганча анча ётди. Йўловчиларнинг қайси биридир унга ачиниш, бошқаси бепарво боқиб ўтарди.
Бир пайт итга жон кирди. Секин қимирлаб қўйди. Кейин аста ўрнидан турмоқчи бўлганди, орқа оёғининг оғриғига чидай олмасдан, аянчли увуллаб юборди. Кечга бориб бироз ўзига келди. Қандайдир бир куч уни оёққа туришга мажбурлади. Оёғини ҳар олдинга ташлаганида бутун борлиғига оғриқ кирар ва бўғзидан инграшга ўхшаган товуш отилиб чиқарди. Минг бир машаққатлар билан манзили томон интиларкан, машинанинг зарбидан синганми ёки лат еганми, жонсиз орқа оёғи орқасидан судралиб борарди. У оғриқни бироз бўлса-да юмшатмоқ илинжида, оғзидаги суякни қаттиқ тишлади…
* * *
Бу кўп қаватли уйни уй деб ҳам бўлмасди, томга ёпилган шиферлар эскириб, кўплари синиб кетганидан, юқори қаватда яшовчиларнинг хоналарига ёғингарчилик пайти чакка ўтар, шунда уларнинг қайси биригадир инсоф кириб, қаерлардандир ишлатиб, ташлаб юборилган ярим синиқ шиферлардан олиб келиб, томга “ямоқ” соларди. Бир пайтлар бир ишхонага тегишли бўлган, қурилганига кўп йиллар бўлганидан “тўкилиб тушган” бу кўп қаватли уйдаги хонадонларни ишхона ёпилиб кетгач, у ерда яшовчилар ўз номларига расмийлаштириб олишган бўлиб, ҳамма ўз билганича яшарди.
Кўпинча уйларнинг орқа томони ва ёнидаги оқава сув йиғиладиган махсус жойлар тўлиб кетганидан биринчи қаватда яшовчиларнинг унитазлари тошарди. Шунда бақир-чақир билан ҳар бир оиладан арзимаган суммадан пул йиғилиб, оқава торттириларди. Қишда эса иситиш тизими аллақачондан бери ишламаётганлиги сабабли ҳамма уйини ўзича иситиш ҳаракатини қилар: кимдир уйига темир печка ўрнатиб, унга газни улар, кимдир электр печка ишлатарди. Буларнинг ҳаммаси ёнғин хавфсизлиги қоидаларига зидлигини барча яхши билар, лекин шунга мажбур эдилар…
(Давоми бор)
Жамила АРСЛОНОВА.