Об-ҳавонинг совиб бориши оқибатида мавсумий касалликларнинг тарқалиш хавфи ортиб боради. Грипп – улардан энг фаоли бўлиб, бу касалликка эътиборсиз бўлиш асло мумкин эмас. Грипп кенг тарқалган ўта юқумли касаллик ҳисобланиб, касаллик кўрсаткичларини мавсумий кўтарилиши ноябрь ва март ойларига тўғри келади. У билан катталар ва болалар оғрийди, касаллик уларда оғир ўтади ва бошқа касалликларга қараганда кўп асорат беради. Грипп эпидемиялари ер юзида аҳоли ўртасида ҳар йили учраб туради. Грипп вируси ташқи муҳитда қуёш нури, баланд ҳарорат, қуритиш ва зарарсизлантирувчи воситалар таъсирида тез ўлади.

Грипп асосан гаплашганда, йўталганда ва акса урганда вируслари тарқалади. Вирус юққанидан кейин яширин давр қисқа 1-2 кун давом этади, касаллик шиддат билан бошланади. Баъзи беморларнинг ҳоли қурийди, ланж бўлади. Пешона соҳаси, кўзларининг оғриши, бошининг оғирлашишидан шикоят қилишади. Беморнинг тана ҳарорати 39-40 градусга чиқиб, тит­раб қақшайди, бутун вужуди бўғими оғрийди. Болалар, ҳатто, ҳушидан кетиши мумкин.

Грипп вируси соғлом одамнинг халқуми, бурун, юқори нафас йўлларига тушиб, шиллиқ парда эпителийсини зарарлайди, кейин қон оқимига тушади ва организмни заҳарлаб нафас, нерв, юрак-қон-томир тизимини ва бошқа органларни зарарлайди. Касалланган беморлар ютинганда, томоқнинг қирилиши, оғришидан шикоят қиладилар. Томоқ қизариб, оғиз бўшлиғи шишади, калта-калта, баъзан қув-қув йўталади. Тумов ва кўздан ёш оқиши кучаяди. Грипп учун йўталиш, кўкракнинг қирилиб оғриши, товушнинг бўғилиши характерлидир. Гриппга ўз вақтида даво қилинмаса касалланган беморларнинг аҳволи оғирлашиб, зотилжам бўлиб қолиши мумкин.

Грипп тарқалишининг олдини олиш учун касаллик билан оғриган беморни дарҳол бошқалардан ажратиб қўйиш, у ётган хонани латтани хлорли оҳакнинг 0,5 фоиз эритмасига ҳўллаб артиш керак. Хонани тез-тез шамоллатиб туриш ҳамда хонада исириқ тутатиб туриш вирус ва микробларни йўқ қилади. Ҳар бир беморнинг ўз сочиғи, идиш-товоғи, тиш чўткаси бўлиши, бемор ниқоб тутиб олиши зарур.

Болалар жамоат муассасалари, савдо тармоқлари ходимлари ва корхоналарда ишлайдиган ишчилар ва хизматчилар грипп тарқалган пайтда оғиз-бурунларига 4 қават қилиб букланган дока ниқоб тутишлари лозим. Грипп профилактикасида бошқа касалликлардаги каби танани чиниқтириш, спорт билан мунтазам шуғулланиш, қуёш, ҳаво ҳамда сувдан фойдаланган ҳолда организм­ни мустаҳкамлаш, шахсий ва жамоат гигиенасига пухта риоя қилиш катта роль ўйнайди.

Касалликнинг олдини олишда вакциналар билан эмланиш яхши натижа беради. Вакцина мавсумий гриппга қарши специфик юқори иммунитетни шакллантиради. Гриппга чалинмай десангиз, ўзингиз яшаб турган ҳудудий даволаниш профилактика муассаса шифокорлари қабулида бўлиб, шифокор кўриги тавсияси асосида ўзингизни касаллик мавсуми олдидан эмлатинг.

Носиржон МАҲМУДЖОНОВ,
туман Тиббиёт бирлашмаси иммунологи.
Муборак ҚЎРҒОНОВА,
Болалар бўлими мудири.