Неча кундан бери ўсал бўлиб ётган Асад отанинг тонгга яқин жони узилди. Уйда бирпасда қийчув бўлиб кетди:қизлар уввос солиб йиғлаган, аввалдан тайёргарлик кўриб қўйишган бўлишса ҳам икки ўғил шошиб қолди. Кўп ўтмай уй ва ҳовли қариндош-уруғларга тўлди. Жаноза пайти белгиланди. Ғассол келгач, ҳаракат янада кучайди, кимдир сув иситиш ҳаракатига тушган, кимдир оқ сурупни тикишга киришган, яна кимдир келаётганларни кутиб олган… Катта ўғил Нишонбой негадир безовта эди. Охири бориб ғассолни имлаб бир чеккага чақирди. – Биласизми, – деди у гапини биров эшитиб қолмаслиги учун паст овозда, – отамнинг оғизлари тўла тилла тиш. Шуни олиб берсангиз. Қийналмайсиз, танглай… Ғассол бир чўчиб тушди. – Нима деяпсиз, болам, эсингиз жойидами, гуноҳга ботасиз. Қўйинг, ўзиники ўзи билан кетсин. Нишонбай қанча ялиниб-ёлвормасин, уни кўндиролмади. Кейин ғассолга ёрдамлашмоқчи бўлиб иш бошланишини кутиб турган қўшнисига секин шипшитди: – Ғассол у-буга алаҳсиб турганида отамнинг оғзидаги тилла тишларини олиб берсангиз, қийналмайсиз, танглай. Кейин сизни ўзим рози қиламан. Биласиз, жаноза ва маъракаларга ҳам кам маблағ кетмайди… Қўшниси у айтганидек қилди. Нишонбой тилла тишни шоша-пиша шимининг чўнтагига яшираркан, эркин нафас олди.

* * * Отасини қора ерга топшириб келганидан бери Нишонбойнинг тинчи йўқолди. Отасининг ўлимидан куяётгандир-да, деб ўйламанг, асло! Уйқусида ҳаловат йўқ. Боши ёстиққа тегди дегунча алоқ-чалоқ тушлар кўриб, бақириб уйғониб кетади. Кейин тонггача у ёнбошдан бу ёнбошга ағдарилавериб, тинкаси қурийди. Қизиқ томони тушлари бир хил: оппоқ матога ўралган отаси узоқдан аста-секин юриб келади. Қаршисига етганида тўхтаб, маъюс боқади, гапирмайди. Унинг кўзлари сўзлайди: ”Болам, оч қолдим, олдимга ёзилган дастурхондаги неъматларни еёлмаяпман, тишларим йўқ…”. У тишсиз ғордек оғзини очади… Чўчиб уйғонган Нишонбой кўксига туфлайди: ”Ҳайрият, тушим экан”. Пул ўлсин-а, пул бўлсин. Бунчалик ширин бўлмаса. Ахир отасининг тишларига бир сўм пули ҳам куймаган-ку. Падари оддий тишлар билан “чиқишолмаганидан” кейин боқиб юрган новвосини сотиб, унинг пулига шу тилла тишларини қўйдирганди. У пайтларда тилла арзон эди. Ҳозир сотилса борми. Бир этак пул-а… Нишонбой шуларни ўйлаб ҳар куни тилла тишларни бекитиб қўйган жойидан олиб, силаб-сийпалаб қўярди. Лекин кейинги пайтларда негадир бу ишга қўли бормай қолди. Тилла тишлар унга “тиржайиб” тургандек туюлаверди. Бир неча ой ичида ўзини анча олдириб қўйди. Ундаги бу ўзгаришларни яқинлари, танишлари отасидан айрилганига йўярди. Нишонбойнинг эса дарди ичида эди. Ҳар куни бир хилда такрорланадиган тушлар уни тобора адойи тамом қилиб борарди. Ойнинг олтин ўроғи осмонда пайдо бўлган тунда у яна ярим кечагача ухлолмади. Охири чарчоқ ғолиб чиқиб, кўзлари юмилди. Бўлмади, яна тушида отаси пайдо бўлди. Сакраб ўрнидан турди. Тилла тишларни бекитган жойидан олиб, йўлда тушди. У энди на танасини қақшатаётган изғиринни, на ўнқир-чўнқир йўллар оёғини юз “оҳанг”га солаётганини ҳис этар, калласида фақат бир нарса: бировнинг нарсасига, агар у ҳаттоки ота-онаси ёки бошқа яқининики бўлса ҳам, қўл уришнинг тўлови бир кун келиб жуда оғир бўлишини ҳис этганича, қўлидагини эгасига қайтариш учун олдинга қараб жадал одимларди…

Жамила АРСЛОНОВА.