Хотин-қизларимиз ўз ҳаётидан рози бўлиб яшаши, бахтли ва фаровон турмуш кечириши, оиласида тинчлик ва тотувлик бўлиши учун нима қилиш керак?

Бунинг учун уларнинг дардини тинглаш, муаммоларини ҳал этиш, ёрдам қўлини чўзиш, ҳар доим қўллаб-қувватлаб, уларга яхши шароитларда яшаш ва ишлашлари учун  имконият яратиб бериш керак бўлади. “Аёллар дафтари” ана шунга хизмат қилади.  Ҳеч иккиланмай айтиш мумкинки, “Аёллар дафтари”ни юритиш ижтимоий аҳволи ва турмуш шароити оғир, ишсиз ва ижтимоий фаол бўлмаган хотин-қизларни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш ва ҳимоя қилиш, уларга давлат томонидан манзилли тарзда кўмаклашиш бўйича аниқ тизим яратилишига асос бўлди. Бу борада туманимизда ҳам жуда катта ишлар амалга оширилди. 2023 йилнинг 5 январидан 22 январигача 73 та маҳаллада “Аёллар дафтари”нинг 4-босқичига 6 та тоифа бўйича рўйхатга киритиш мақсадида 103 минг 807 нафар хотин-қизларнинг 30 ёшдан юқори бўлган 46 минг 266 нафари хатловдан ўтказилди ва анкета сўровнома тўлдирилди.

Ўрганишлар натижасида 6 минг 54 нафар хотин-қиз “Аёллар дафтари”нинг 4-босқичига рўйхатга олинди. Уларнинг муаммолари босқичма-босқич ўрганилиб, ёрдамлар кўрсатилди. 1-тоифадаги 1580 нафар ижтимоий ҳимояга муҳтож ишсиз хотин-қиз (бандлиги таъминланмаган, ишлаш истагида ва даромад манбаига эга бўлган эҳтиёжманд хотин-қизлар)га ёрдам кўрсатилди. Шундан 344 нафар хотин-қиз доимий ишга, 38 нафари жамоатчилик ишларига жойлаштирилди, 146 нафар хотин-қизлар касб-ҳунарга ўқитилди, 972 нафар хотин-қиз турли йўналишларда ўзини ўзи банд қилиб, даромад олиш манбаига эга бўлди ҳамда 80 нафарига ҳоким ёрдамчиларининг хулосаларига кўра субсидия асосида 377,0 миллион сўмлик тикув машиналари берилди.

2-тоифа – тадбиркорлик қилиш истагида бўлган 144 нафар эҳтиёжманд хотин-қизлар (бандлиги таъминланмаган, тадбиркорлик қилиш истагида бўлган эҳтиёжманд хотин-қизлар) туман тадбиркорлик маркази томонидан ўқитилиб, уларга тадбиркорлик фаолиятини бошлаши учун кредитлар берилди.

3-тоифа – боқувчиси бўлмаган 1950 нафар эҳтиёжманд хотин-қизлар (боқувчиси вафот этган ёки жазони ижро этиш муассасаларида сақланаётган ёхуд руҳий касалликка чалинган, I-II гуруҳ ногиронлиги бўлган, шунингдек, боқувчиси бедарак йўқолган ҳамда никоҳи бекор қилинган эҳтиёжманд хотин-қизлар ФҲДЁ органларининг маълумотномаси асосида ёлғиз аёллар)га тиббий ва ҳуқуқий ёрдамлар, бир маротабалик моддий ёрдам кўрсатилди.
3 нафар хотин-қизнинг уйлари ҳомийлар ҳамда бошқа манба­лар ҳисобидан таъмирлаб берилди.

4-тоифа – ижтимоий ёрдамга муҳтож I-II гуруҳ ногиронлиги бўлган 1630 нафар хотин-қиз (меҳнатга лаёқатсиз, ўзгалар парваришига муҳтож хотин-қизлар) туман Тиббиёт бирлашмаси томонидан тиббий кўрикдан ўтказилди. Уларнинг 10 нафарининг операцияси бепул ўтказилди, 1630 нафар хотин-қизларга “Аёллар дафтари” жамғармасидан бир маротабалик 1 200 000 сўмдан моддий ёрдам пули берилди. Шундан 6 нафар хотин-қизларнинг уйлари ҳомийлик асосида таъмирлаб берилди.

5-тоифа – уй-жойга муҳтож эҳтиёжманд хотин-қизлар (Нотурар жойларда истиқомат қилаётган, яъни маъмурий бино, ертўлалар, бир хонада 3 ва ундан ортиқ оила бўлиб яшовчи оилалар)га ҳам ёрдам кўрсатилди. Жумладан, 1-секторда бир аёлнинг уй-жойи ҳомийлик асосида таъмирланди, 3-сектордаги 3 нафар хотин-қизга 10 миллион 500 сўм миқдорида ижара компенсациялари тўлаб берилди.

6-тоифа – қарамоғида ногиронлиги бўлган 746 нафар эҳтиёжманд хотин-қизлар (ногиронлиги бўлган фарзандларини парваришлаётган эҳтиёжманд хотин-қизлар) туман Тиббиёт бирлашмаси томонидан тиббий кўрикдан ўтказилиб, керакли тавсиялар берилди, 745 нафар хотин-қизга “Аёллар дафтари” жамғармасидан бир маротабалик моддий ёрдам пули берилди.

2 нафар 6.1-тоифадаги хотин-қизга деҳқон хўжалигини юритиш учун ер участкаларини очиқ электрон танлов орқали 10 йил ижарага 10 сотихдан ер ажратиб берилди. Шунингдек, 16 нафар хотин-қизнинг 10 йилга ижарага бериладиган майдонларда ташкил этилган деҳқон хўжаликларида бандлиги таъминланди. Олий таълимда таҳсил олаётган ”Аёллар дафтари”га киритилган 9 нафар хотин-қизга базавий ҳисоб­лаш миқдорининг 15 бараваридан ошмаган миқдоргача тўлов контрак­ти тўлаб берилди.

3 декабрь – Халқаро ногиронлар куни муносабати билан “Аёллар дафтари”нинг 4-6 тоифасидаги ижтимоий ёрдамга муҳтож ногиронлиги бўлган 290 нафар хотин-қиз иштирокида “Биз руҳан соғломмиз” шиори остида спорт тадбири ўтказилди ва “Аёллар дафтари” жамғармасидан ажратилган 40 миллион сўмга иссиқ кўрпалар сотиб олиниб, совға қилинди. “Аёллар дафтари”га киритиш ва эҳтиёжларини 6 та тоифа асосида ёрдам кўрсатиш белгиланган 6054 нафар аёлнинг 1954 нафари тиббий кўрикдан, 959 нафар хотин-қиз скрининг текширувидан ўтказилди, 48 нафари дори-дармон билан таъминланди, 19 нафари йўлланма асосида даволаниб чиқди, 4 нафар хотин-қизда жарроҳлик амалиёти ўтказилди, 58 нафар хотин-қиз стационарда, 901 нафари ордерсиз амбулатор даволанди.

Шу тариқа “Аёллар дафтари”га рўйхатга олинган 6054 нафар хотин-қизга тегишли тартибда тўлиқ ёрдам кўрсатилди ва улар “Аёллар дафтари”дан чиқарилди. Бу хайрли иш эса шу билан якунига етмади. “Аёллар дафтари”нинг 5-босқичи бошланди ва хатлов 2024 йилнинг 5 январидан 31 январига қадар давом этди. Бунинг учун ҳар бир маҳаллада ишчи гуруҳи тузилди. Унга маҳалла раиси, хотин-қизлар фаоллари, ҳоким ёрдамчилари жалб этилди. Ишчи гуруҳлар 30 ёшдан ошган ҳар бир хотин-қизнинг муаммоларини ўр­ганиб чиқишди. Хатлов кунлари касалхонада даволанаётган ёки меҳнат миграциясида, жазони ижро этиш муассасаларида бўлган хотин-қизларга алоҳида эътибор қаратилди. Шуни айтиш жоизки, илгари “Аёллар дафтари”га киритилиб, бандлиги таъминланган ёки тадбиркорлиги йўлга қўйилган хотин-қизлар такроран “Аёллар дафтари”га киритилмади. Лекин доимий ишдан бўшатилган ёки тадбиркорликни йўлга қўя олмаган хотин-қизларни “дафтар”га қайтадан киритилиши мумкинлиги ҳам назардан четда қолгани йўқ. Жорий йил 1 мартдан бошлаб хотин-қизларга амалий ёрдам бериш бошланади.

Саодат УСМОНОВА,
туман ҳокими ўринбосари,
Оила ва хотин-қизлар
бўлими бошлиғи.